فرش های قدیم کرمان

این فرش روایتگر داستان حضرت یوسف و برادرانش است که وی را در چاهی می اندازند و کاروانی که از آنجا می گذشته اند اورا می یابند و برادرانش اورا به قیمتی نا چیز به کاروانیان می فروشند، که به زیبایی ترکیب بندی و طراحی شده است. این تابلو فرش در اواخر قرن ۱۹ میلادی در کرمان بافته شده است.


۰۸ دی ۱۳۹۲ ساعت ۱۱:۰۳

این فرش در حدود ۱۲۸۰ (ه.ش)  با ابعاد ۲/۱۱*۱/۵۰ متر در کرمان  و توسط استاد ابوالقاسم کرمانی بافته شده است. در حاشیه و قسمت های کنار متن فرش، شکل هایی سرو مانند و همچنین بته جقه دیده می شوند که هر یک از گل های بسیار کوچکی تشکیل شده اند.طراحی و رنگ آمیزی و بافت این فرش مقارن با شروع دوره شالبافی است. جنس پرز این فرش از پشم است و در یک مجموعه خصوصی نگهداری می شود.


۰۸ دی ۱۳۹۲ ساعت ۰۹:۴۵

بافندگان قالیچه های تصویری بیش از هر موضوع ، تصویر شاهان را به روی قالیچه های خود به نمایش درآورده اند.در بین قالیچه های تصویری، قالیچه های هوشنگ شاهی مقام خاصی دارند. روش ترکیب بندی قالیچه های هوشنگ شاهی بی شباهت به ترکیب بندی برخی از صحنه های تخت جمشید نیست و بنظر می رسد که طراح اولیه این قالیچه ها از چگونگی نقش برجسته های تخت جمشید آگاه بوده و همچنین بسیار خوب به جزئیات نقاشی های شاهنامه وارد بوده است.در اغلب این قالیچه ها در طرفین هوشنگ شاه دو وزیر ایستاده و در برخی مواقع به دلیل کمبود جا تنها یک وزیر نقش شده است.اما در برخی از قالیچه ها وجود زنی تاجدار باید به قصد نشان دادن ملکه باشد.همچنین در برخی از قالیچه های هوشنگ شاهی دو دیو در پائین تخت هوشنگ شاه نشسته اند و یا تخت بر روی شانه دیو ها قرار گرفته است.این قالیچه هوشنگ شاهی  در سال ۱۳۲۲ ه.ق. در کرمان بافته شده است. ابعاد این قالیچه ۲*۱/۳۳ متر است و جنس پرز آن از ابریشم می باشد.


۰۷ دی ۱۳۹۲ ساعت ۱۲:۳۳

این فرش با ابعاد ۲۷۰*۳۱۵ سانتیمتردر اواخر قرن ۱۳ شمسی  در کرمان  توسط کارگاه تولیدی محمد ارجمند کرمانی  بافته شده است .این قالی با طرح ترنجی بعنوان پرده، در ورودی درب های حرم مطهر امام رضاعلیه السلام مورد استفاده قرارمی گرفته است و دارای طرحی واگیره ای است که از تکرار این واگیره ها شمسه هایی در مرکز و دور تا دور متن، شکل گرفته است و در بین شمسه ها ترنجی چهار پر نقش شده و اطراف این ترنج ها و شمسه ها را گلهای شاه عباسی و ختایی چون بندهای منظم و یکنواخت فرا گرفته است . این قالی در موزه فرش آستان قدس رضوی نگهداری می شود.


۳۰ آذر ۱۳۹۲ ساعت ۱۱:۱۱

  طرح: تصویری

 ابعاد: ۴۸۹*۳۵۰ سانتیمتر
 
 قدمت: دهه ی آخر قرن ۱۳ یا دهه ی اول قرن ۱۴ ش.
 
   طرح این فرش در دهه های آخر قرن سیزدهم تا دهه ی اول قرن حاضر، بارها توسط بافندگان و تولیدکنندگان مشهور در کرمان نظیر احمد یزدانپناه (دیلمقانی)، ابوالقاسم کرمانی و شاگرد مشهورش، علی      هنری  و … بافته شده است. این فرش محصول کارگاه محمد ارجمند کرمانی، ملقب به «سلطان قالی کرمان» است که اولین قالی های خود، نظیر این فرش را با نام «محمدبن جعفر» عرضه می کرد، اما بعدها  کتیبه   فرش های خود را به «ارجمند» تغییر داد. طرح این فرش از روی یک گوبلن فرانسوی در دوره قاجار که احتمالا متعلق به ناصرالدین شاه بوده، کپی برداری شده است. به نظر نگارنده، اصل این طرح  اول بار    توسط حسن خان شاهرخی، طراح مشهور کرمانی، به صورت نقشه ی فرش ارائه و بافته شده است . طرح فرش حاضر از کارهای کپی برداری شده از اوست که شاگردان یا معاصران او از آن تقلید کرده اند اما نتیجه ی کار، استادانه و بسیار شبیه به قلم حسن خان شده است.این فرش دارای  هفت ردیف حاشیه است که حاشیه ی پهن، به تصویر دو زن مزین است. یکی از این دو که شالی بر سر دارد، پوران   دخت است، خواهر آذرمیدخت، که هر دو، فرزند خسرو پرویز بوده اند. پوران دخت پس از شهربراز بر تخت پادشاهی ایران نشست اما دوران سلطنتش کوتاه بود. وی اولین زن ایرانی بود که رسما بر اریکه سلطنت ایران جلوس کرد. این فرش امروزه در موزه فرش ملی ایران نگهداری می شود.
 
برگرفته از گنجینه ملی فرش ایران

۱۱ آذر ۱۳۹۲ ساعت ۱۱:۱۸

محل بافت: کرمان

قدمت: دوره قاجار

در طرح قالیچه یک زوج اروپایی در طبیعت بهاری به بزم نشسته اند. هنرمند که این چشم انداز را از ورای قاب ستون ها به تصویر کشیده در تزئین حواشی طرح از گلدان و گل های طبیعی که در جرگه طراحان نقش قالی، گل فرنگ نامیده می شود بهره گرفته است. این قالیچه در موزه فرش ایران نگهداری می شود.


۰۷ آذر ۱۳۹۲ ساعت ۱۳:۲۵

این تابلو فرش نفیس با ابعاد ۸٫۸*۵٫۵ در حدود ۱۹۰۰ میلادی بافته شده است. در این تابلو فرش، تصاویر رهبران مقتدر جهان در طول تاریخ نظیر کوروش، اسکندر، ناپلئون و … به زیبایی خلق شده است.این رهبران در عمارتی شبیه به تخت جمشید حضور دارند. این فرش در گالری موسالم (Mussallem Galleries) نگهداری می شود.


۰۶ آذر ۱۳۹۲ ساعت ۱۳:۴۳

قالیچه تصویری و قدیمی کرمان بافته شده  درسال ۱۳۱۳ هجری قمری در اندازه های ۱۳۳*۱۹۵ سانتی متر که نمایشگر یک جنگجوی فرانسوی در متن عاجی رنگ با حاشیه عریض گلدار است. جنگجوی مذکور، رهبر گل ها ( سرزمین گل، مردمانی بودند که در سرزمین گل در باختر اروپا می زیستند ) در جنگ بر علیه ارتش روم به رهبری ژولیوس سزار بوده است. طغیان این جنگجوی فرانسوی اغلب به عنوان مثال قهرمانی ملی گل ها و مظهر اراده و پایداری آن ها مطرح می شود.اما بکار رفتن آن در یک قالی ایرانی جای بسی شگفتی است و این احتمال را تقویت می کند که طرح قالی برگفته از عکس یا تصویر چاپی باشد. این اثر در موزه فرش ایران نگهداری می شود.


۰۶ آذر ۱۳۹۲ ساعت ۱۳:۱۸

طراح این فرش، حسن خان شاهرخی است  و توسط محمدبن جعفر در کرمان بافته شده است.

با توجه به کتیبه ها و تصویر احمد شاه به نظر می رسد که این فرش در فاصله سال های ۱۲۹۵ تا ۱۳۰۰ بافته شده است. عبارت « السلطان احمدشاه قاجار » در بالای فرش به صورت برجسته بافته شده.طرح متن فرش که تصویر احمدشاه را احاطه کرده است ترکیبی هماهنگ از ۱۶ پرنده و بیش از ۵۰ بته جقه است.


۰۶ آذر ۱۳۹۲ ساعت ۱۳:۱۰

فرش مشاهیر یکی از زیباترین و ماندگارترین فرش‌های جهان است که شاید با ۱۰۹ تن از پادشاهان ایران، ۵۴ تن از مشاهیر جهان و ۱۶ تصویر از حجاری‌های مربوط به دوره‌ی ساسانی و هخامنشی طراحی شده است. مساحت این فرش ۳۰ متر مربع است و در تاریخ ۱۲۹۹ خورشیدی توسط حسن خان شاهرخی، طراحی و به دست استاد علی کرمانی بافته شده است.

 
حاشیه‌ی این فرش اقتباس از کتاب «عجم» تالیف فرصت‌الدوله شیرازی است، و هم‌چنین در متن فرش هم نمونه‌هایی از این کتاب سود برده شده، و نام افراد هم در کنار آن قید شده است.
 
در قسمت تحتانی متن فرش هم عکسی از شاه قاجار احمد شاه نقش بسته بنابراین به نظر می‌رسد این فرش در زمان احمد شاه قاجار بافته شده است.این فرش در یک مجموعه خصوصی در انگلستان نگهداری می شود.

 


۰۵ آذر ۱۳۹۲ ساعت ۱۲:۵۸

بافنده: استاد علی کرمانی

قدمت: ۱۹۰۹ میلادی

طرح متن فرش که با نواری بیضی شکل احاطه شده، از نقاشی رنگ و روغن موسوم به « جشن های سالانه ونیز » که توسط « آنتوان واتو» در سال ۱۷۱۸م. نقاشی شده است و در گالری ملی اسکاتلند در ادینبورگ نگهداری می شود با تغیرات کمی اقتباس شده وبقیه متن با طرح های مربوط به شال کرمان تکمیل شده است. این فرش که به سفارش عبدالحسین میرزا فرمانفرما بافته شده است، هم اکنون در موزه ویکتوریا و آلبرت لندن نگهداری می شود.

مرجع


۰۴ آذر ۱۳۹۲ ساعت ۱۱:۵۱

طراح: حسن خان شاهرخی

بافنده: علی کرمانی

قدمت: اواخر قرن ۱۶ میلادی

محل نگهداری: موزه ی فرش دکوراتیو پاریس

طرح قالی مقابل، از نوع تصویری داستانی و  به دلیل ظرافت بافت و نازک بودن قالی جزء قالی های کاغذی می باشد. از آنجایی که در قدیم داستان های دل انگیز لیلی و مجنون، خسرو و شیرین، بیژن و منیژه و … نقل محافل ایرانی ها بوده و  طراح تجربه نگاری داشته، خواسته  در این قالی تصاویری از داستان های خمسه نظامی و مثنوی مولانا را جایگزین متن و حاشیه ی فرش مزبور نماید. ما در اینجا به بررسی طرح این فرش بی نظیر می پردازیم.

حاشیه و متن طوری طراحی شده که در نگاه نخست قرینه به نظر می رسند، ولی اینگونه نیست. شاید در برخی از جاها قرینه در طرح دیده شود ، ولی فقط در طرح است و رنگ آمیزی این بخش از حاشیه اینگونه نیست و از تفاوت های بسیاری برخوردار می باشند که این امر خود باعث از بین رفتن تقارن می شود. حاشیه بالا و پایین شبیه به هم و در یک جهت طراحی شده است، ولی باز هم در رنگ آمیزی با یکدیگر متفاوت می باشند و این نوع رنگ آمیزی تعادل رنگی بسیار قوی را به همراه دارد که باعث حرکت و پویایی در حاشیه های قالی شده است.

در چهار کنج حاشیه، داستان دلداری دادن مجنون توسط « لونل » است که در طراحی شبیه و در رنگ آمیزی دارای تفاوت هایی هستند  بعد از آن ، حکایت مجنون در پوست گوسفند طراحی شده در دو سمت حاشیه و بدون تقارن در رنگ و در مرکز حاشیه نشستن « میهن بانو » و « خسرو پرویز» را می توان مشاهده نمود و کنیزان را در دوطرف که در یک سمت در حال نواختن تار و در سمت دیگر مشغول دف زدن می باشند. حتی در طراحی عناصر کوچکی همانند گل و گیاهان و یا حتی در طراحی ریش و سبیل افراد هم، طراح سعی بر عدم تقارن و تنوع طرح داشته است.

حاشیه های عمودی قالی شبیه به یکدیگر ولی با جهت معکوس و دارای تقارن در مرکز قالی می باشند. شروع حاشیه های عمودی با به تصویر در آوردن صحنه ای از شاه و کنیزک که برگرفته از مثنوی معنوی مولوی است، می باشد.در اینجا در طراحی قرینه و در رنگ امیزی نا متقارن است. بعد از این صحنه در سمت راست حاشیه، طراح، « شیرین » را در حال نشان دادن نگین انگشتر «خسرو » به کنیزان به تصویر در آورده است.تصویر بعد از نظامی گنجوی بر قالی نقش بسته و شاپور را در حال نشان دادن چهره ی خسرو پرویز به شیرین را نشان می دهد.در مرکز حاشیه های عمودی، خوشی و فرحی خسرو و شیرین و در کنار آن محفل نیز مثل گفتن دختران و شاپور طراحی شده است.

در متن قالی، درخت زندگی که نام آن « گئوکون» است، به همراه نبرد اژدها و سیمرغ به تصویر در آمده و در اینجا طراح خواسته جدا از نمایش داستان های آن دوره ، به اعتقادات آن زمان هم اشاره ای داشته باشد که همان نبرد میان خیر و شر و نمادی از آیین های ایران باستان است. طراح در متن با به تصویر در آوردن اسب ها در حالت های مختلف، خواسته حرکت را وارد قالی نماید.

در بالای درخت زندگی، رفتن بیژن را به مرز توران و در حال مبارزه با گراز مشاهده می کنیم و در بالا، نقش صحنه ای از حمل دختر خاقان چین به سوی کسری انوشیروان توسط فیلی را شاهد هستیم و باز هم طراح در رنگ آمیزی گل های درخت زندگی و فیل، خواسته نوعی تعادل رنگی را در مرکز قالی ایجاد نماید و در دو سمت متن ، دوستی مجنون با آهوان به تصویر در آمده که در نگاه نخست شبیه به هم می باشد ولی کاملا متفاوت هستند، حتی در ظریف ترین موتیف این قسمت.به طور مثال در کلاه مجنون در دو سمت قالی این تفاوت دیده می شود.در بالای قالی در سمت راست و سمت چپ پایین تصویر گریختن خسرو را به بهانه دیدن چهره ی شیرین در چشمه، شاهدیم و در پایین قالی، صحنه ای از کشتن اژدها در هیبت شیر توسط بهرام گور طراحی شده است.

این قالی که در ان حدود ۲۲۰ انسان و حیوان طراحی شده است اکنون در موزه دکوراتیو پاریس نگهداری می شود.

نویسنده: لادن افضلی، کارشناس فرش

تهیه و تدوین: شبکه اطلاع رسانی فرش و صنایع دستی کرمان


۳۰ آبان ۱۳۹۲ ساعت ۱۱:۰۶

صفحه ما در فیس بوک اشتراک گذاری شاتا